VKSBL - 221

Quyền nuôi con chung là một quan hệ phát sinh từ tranh chấp hôn nhân gia đình. Về mặt lý luận, ngay sau khi bản án giải quyết tranh chấp hôn nhân gia đình có hiệu lực pháp luật thì người không trực tiếp nuôi con theo quyết định của bản án có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết để thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Tại khoản 2 Điều 84 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định:

 “2. Việc thay đổi người trực tiếp nuôi con được giải quyết khi có một trong các căn cứ sau đây:

a) Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con;

b) Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.”

Như vậy, khi có yêu cầu của đương sự Tòa án sẽ thụ lý vụ án và đối chiếu với quy định trên để chấp nhận hoặc bác yêu cầu khởi kiện. Tuy nhiên trong thực tiễn xét xử lại gặp phải vấn đề vướng mắc khi người “đang trực tiếp nuôi con” lại có yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Người “đang trực tiếp nuôi con” trong trường hợp này không phải là người được bản án có hiệu lực pháp luật tuyên giao quyền nuôi con mà là người đang trực tiếp nuôi dưỡng đứa bé trên thực tế. Vấn đề đặt ra khi người đang nuôi con trên thực tế lại khởi kiện để yêu cầu Tòa án công nhận quyền nuôi con về mặt pháp lý. Như vậy, người đang trực tiếp nuôi con trên thực tế có được quyền khởi kiện để yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con hay không?

Trong thực tiễn xét xử đã xảy ra trường hợp trên, vụ án cụ thể giữa nguyên đơn là anh Hồ Văn T và bị  đơn chị Nguyễn Thị A. Năm 2017, bản án phúc thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh B giải quyết cho anh T và chị A ly hôn, giao con chung của anh chị là cháu Hồ Hoàng K (tại thời điểm này cháu K chưa đủ 36 tháng tuổi) cho chị A trược tiếp nuôi dưỡng. Sau khi bản án trên có hiệu lực chị A đã nhiều lần yêu cầu thi hành án nhưng anh T vẫn không chấp hành quyết định của bản án phúc thẩm, không giao cháu K cho chị A. Đồng thời, anh T khởi kiện ra Tòa án nhân dân huyện Đ yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con để anh được trực tiếp nuôi cháu K. Tòa án nhân dân huyện Đ đã thụ lý và giải quyết bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của anh T. Anh T kháng cáo bản án sơ thẩm trên nên vụ án được Tòa án nhân dân tỉnh B thụ lý và giải quyết theo thủ tục phúc thẩm và tuyên giữ nguyên bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện Đ.

Trong khi đó, tại phiên tòa phúc thẩm đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh B đề nghị Hội đồng xét xử áp dụng Điều 311 bộ luật tố tụng dân sự hủy bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân huyện Đ và đình chỉ giải quyết vụ án do nguyên đơn không có quyền khởi kiện.

Như vậy, vụ án trên đang có hai quan điểm giải quyết trái chiều giữa hai cơ quan tiến hành tố tụng.

Quan điểm thứ nhất, anh T có quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con vì về mặt pháp lý anh không được Tòa án giao quyền trực tiếp nuôi con. Do đó, khi bản án phúc thẩm tuyên giao con chung của anh chị cho chị A trực tiếp nuôi dưỡng thì quyền yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con của anh phát sinh, không phụ thuộc vào việc anh T đã thi hành việc giao con cho chị A hay chưa. Hiểu một cách khác anh T là “người đang trực tiếp nuôi con trên thực tế” muốn được Tòa án công nhận quyền nuôi con của anh trên mặt pháp lý. Mặc khác, các quy định của pháp luật hiện hành cũng không hạn chế quyền khởi kiện của đương sự trong trường hợp này. Như vậy, Tòa án có thẩm quyền phải thụ lý và giải quyết vụ án khi đương sự có yêu cầu.

Quan điểm thứ hai, anh T không có quyền khởi kiện do chưa thực hiện việc giao cháu K cho chị A theo quyết định của bản án phúc thẩm, đồng thời anh T là người đang trực tiếp nuôi dưỡng cháu K. Vì vậy, anh T không có quyền khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con vì quyền được nuôi con của anh chưa bị ảnh hưởng và trên thực tế anh đang thực hiện quyền này của mình.

 Đối với hai quan điểm trên người viết đồng tình quan điểm thứ hai. Bởi lẽ, cá nhân chỉ có quyền khởi kiện khi quyền và lợi ích hợp pháp của họ bị xâm phạm. Trong vụ án trên quyền khởi kiện yêu cầu thay đổi người trực tiếp nuôi con của anh T chưa phát sinh do anh T đang là người trực tiếp nuôi con. Nếu Tòa án thụ lý giải quyết vụ án theo hướng chấp nhận yêu cầu khởi kiện và giao con chung cho anh T trực tiếp nuôi dưỡng thì sẽ xảy ra trường hợp một vấn đề nhưng cùng có đến hai bản án khác nhau điều chỉnh. Như vậy, đương sự sẽ thi hành bản án nào trong khi cả hai bản án đều đang có hiệu lực pháp luật? Bản án sau có phủ nhận quyết định của bản án trước hay không? Mặc khác, anh T chưa thi hành quyết định của bản án đang có hiệu lực pháp luật, việc khởi kiện như trên là một biện pháp để kéo dài, gây cản trở việc thi hành bản án, làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự khác. Theo người viết trong trường hợp này Tòa án phải trả đơn khởi kiện của đương sự theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự hoặc đình chỉ giải quyết vụ án theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 217 Bộ luật tố tụng dân sự nếu đã thụ lý vụ án./.

 

 

Phạm Văn Thân

Bản tin gần đây
Đại hội công đoàn cơ sở Viện KSND tỉnh Bạc Liêu nhiệm kỳ 2017-2022535
Đảng ủy Viện KSND tỉnh Bạc Liêu với công tác phát triển đảng viên1,371
Đảng ủy Viện KSND tỉnh tổ chức hội nghị đảng viên 6 tháng đầu năm 20161,225
Viện KSND tỉnh Bạc Liêu thực hiện tốt công tác giúp đỡ hộ nghèo năm 20161,277
Viện KSND tỉnh Bạc Liêu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ công tác năm 2018 và đón nhận huận chương lao động hạng nhì249
Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu tổ chức giải bóng đá mini chào mừng kỷ niệm 57 năm thành lập Ngành KSND680
Viện KSND tỉnh Bạc Liêu chức Hội nghị trực tuyến sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 20171,183
Ngành Kiểm sát Bạc Liêu - 20 năm xây dựng và phát triển583
Một số kinh nghiệm và giải pháp cơ bản rút ra từ công tác Thanh tra nhằm hạn chế án hình sự trả hồ sơ để điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng138
Viện KSND tỉnh Bạc Liêu kháng nghị phúc thẩm bản án dân sự qua thực hiện quyền thu thập tài liệu, chứng cứ597
Viện kiểm sát kháng nghị không buộc bà " H" mẹ liệt sĩ phải nộp 28.751.000 tiền án phí1,134
Vụ án tranh chấp quyền sử dụng đất qua bốn lần vẫn chưa có hồi kết1,175
Kiểm tra công tác kiểm sát năm 2018 tại Viện KSND huyện Vĩnh Lợi276
Viện kiểm sát nhân dân huyện Vĩnh Lợi: Trực tiếp kiểm sát nhà tạm giữ Công an huyện Vĩnh Lợi1,274
Viện KSND huyện Hồng Dân với các hoạt động kỷ niệm 56 năm ngày thành lập ngành1,444
Viện KSND tỉnh Bạc Liêu duy trì thực hiện tốt việc họp báo tuần1,342
Trực tiếp kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam và thi hành án phạt tù tại Trại tạm giam Công an tỉnh Bạc Liêu135
Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bạc Liêu - tổ chức Hội nghị trực tuyến chuyên đề: “Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kháng nghị phúc thẩm án hình sự”.375
Viện KSND tỉnh Bạc Liêu tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm vụ án sơ thẩm hành chính518
Viện KSND tỉnh Bạc Liêu tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm vụ án hành chính1,172
Sơ kết 02 năm thực hiện Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh502
Đảng bộ Viện KSND tỉnh Bạc Liêu quán triệt Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị, Chỉ thị số 06 của Ban Thường vụ tỉnh ủy Bạc Liêu về Đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh1,250
Viện kiểm sát Nhân dân Tỉnh Bạc Liêu tổ chức thực hiện tốt cuộc vận động học tập làm theo tư tưởng tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh656